• Partners
  • Referenties
  • Historie
  • MVO

    • Historie

    Fort Voordorp werd samen met de forten Ruigenhoek, Rijnauwen en Vechten in de periode 1867-1871 aangelegd als onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit is een verdedigingslinie van 85 km lang die loopt van het eiland Pampus tot aan de Biesbosch en bestaat in totaal uit 46 forten en 5 vestingsteden. Wanneer Nederland werd aangevallen door de vijand zouden we door middel van hoogteverschillen, het doorbreken van dijken en door het gebruik van speciale sluizen, grote delen van Nederland onder water zetten en vanuit deze linie het "rijke" westen verdedigen.  

    Bezetting
    Tijdens mobilisaties van Fort Voordorp was de militaire bezetting samengesteld uit eenheden van infanterie, vestingsartillerie en kleinere detachementen van genie, telegraafdiensten en geneeskundige troepen, die onder bevel stonden van de fortcommandant. De gemobiliseerde troepen waren na aankomst druk bezig met het in staat van verdediging brengen van het fort en het terrein daarbuiten. Deze werkzaamheden omvatten de aanleg van loopgraven, artillerieopstellingen, prikkeldraadversperringen, de constructie van schuilplaatsen, de inrichting van wachtposten, etcetera. Verder was het noodzakelijk de graad van geoefendheid van de gemobiliseerden op peil te houden.

    Legering en verpleging
    Tijdens mobilisaties vond de bezetting van het fort onderdak in de bomvrije kazerne. Erg comfortabel was deze legering niet; De slaapzalen annex dagverblijven waren met een bezetting van 37 tot 46 man eigenlijk te vol. De manschappen sliepen op britsen, soms ook op strozakken op de vloer. Voor het opbergen van de uitrusting, kledingstukken en persoonlijke bezitting was slechts één aan de muur bevestigde plank per persoon beschikbaar. Dit leidde vaak tot vermissing en diefstal. Het eten werd bereid in ketels van 300 liter, waardoor het nooit erg smaakvol kon zijn. De ruimtes werden door middel van kachels gestookt met kolen en turf, maar desondanks bleef het koud en vochtig.

    Vanaf 1914 werd er meer aandacht besteed aan het welzijn van de gemobiliseerden. Sportoefeningen, douches (1 keer per 2 weken) in een badhuis in Utrecht, cursussen, hobbyclubs en dergelijke veraangenaamden het leven van de manschappen. De ligging bij de stad Utrecht was daarbij natuurlijk een gunstige factor. Zo hield het “Dames Comité voor een kerstgave aan militairen” in 1914 een inzameling waarbij de bevolking werd opgeroepen om bivakmutsen, handschoenen, sigaren, chocolade e.d. in te zamelen.

    Tijdlijn

    1869 Bouw van Fort Voordorp
    Aangezien een linie nooit geheel “waterdicht” kan zijn werden er op zwakke plekken (accessen) zoals dijken, spoorlijnen en wegen forten gebouwd. Fort Voordorp behoort tot de tweede fortenlinie ter verdediging van Utrecht. De voornaamste functie was het verdedigen van de spoorlijn tussen Utrecht en Amersfoort, welke was aangelegd in 1863.

    1870 Frans-Duitse oorlog
    Tijdens de Frans-Duitse oorlog die in juli 1870 uitbrak, werd het Nederlandse leger gemobiliseerd en de NHW voor het eerst ter verdediging ingericht. Fort Voordorp was toen nog in aanbouw en kon slechts provisorisch worden versterkt. De gebouwen waren nog niet voltooid, zodat de fortbezetting tijdens de 9 weken durende mobilisatie noodgedwongen in tenten bivakkeerde.

    1881 Fort Voordorp als “strijdtoneel”
    Omdat onduidelijk was hoe de forten in een oorlogssituatie zouden functioneren had de Generale Staf het plan opgevat om enkele groots opgezette oefeningen met vestingtroepen te houden. Hiervoor vormde Fort Voordorp het “strijdtoneel” waarvoor ruim 550 man van de Infanterie, Genie, Artillerie en Geneeskundige troepen op de been waren gebracht. Op Fort Voordorp legerden toen 220 man, evenveel als berekend was voor de mobilisatiesterkte.

    1914 - 1918 Tweede mobilisatie Fort Voordorp
    Gedurende de eerste wereldoorlog is Fort Voordorp voor het eerst volledig ter verdediging ingericht en verbleef er een militaire bezetting. 

    1918 - 1939 Eerste wereldoorlog
    In de periode na de Eerste Wereldoorlog was de militaire waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie door de wijze van oorlogsvoering verminderd. De forten en vestingen bleken geen partij te zijn voor de zware artillerie en vielen evenmin te camoufleren tegen luchtwaarneming (vliegtuigen).

    1939 - 1940 Derde mobilisatie Fort Voordorp
    Vanwege het dreigende Duitse gevaar werd het fort in staat van paraatheid gesteld. Nadat de Duitsers Denemarken en Noorwegen hadden ingenomen, besloot de Nederlandse leiding het zuidelijke gedeelte van de Vesting Holland te verdedigen, wat inhield dat een groot aantal manschappen Fort Voordorp moest verlaten en zich naar de Biesbosch moest begeven.

    1940 - 1945 Tweede wereldoorlog
    Net als de andere forten in de NHW viel Fort Voordorp na de capitulatie van het Nederlandse leger als krijgsbuit in handen van de Duitse bezettingsmacht; Toen de Duitsers op 13 mei 1940 de Grebbelinie hadden doorbroken trok het Nederlandse leger zich nog dezelfde avond terug om de verdediging in de Nieuwe Hollandse Waterlinie voort te zetten. De volgende ochtend begon men over te gaan op inundatie. Langzaam steeg ook het water in de polders bij Utrecht, maar rond het middaguur stonden de Duitsers al ten oosten van de Bilt. In de vroege middag van 14 mei vlogen Duitse vliegtuigen boven Utrecht en wierpen pamfletten uit, waarin zij de overgave van de stad eisten. Toen vrijwel gelijktijdig Rotterdam werd gebombardeerd en andere steden met hetzelfde lot werden bedreigd, besloot de Nederlandse legerleiding tot capitulatie over te gaan. Gedurende de bezetting van de Duitsers diende het fort als opslagplaats voor torpedo’s, die getransporteerd werden naar IJmuiden en Den Helder.

    1945 - 1960 Fort Voordorp als munitieopslag
    Na WOII had de Nieuwe Hollandse Waterlinie haar militaire betekenis door de ontwikkelingen in de moderne oorlogvoering definitief kwijt geraakt. Tot 1960 is Fort Voordorp voornamelijk gebruikt als munitieopslag. In 1960 is Fort Voordorp definitief opgeheven als militair vestingwerk en in handen gekomen van de gemeente, die het fort vanaf 1968 verpachtte aan de Nederlandse Invaliden Sportvereniging.

    1990 - Heden
    In 1990 kwam het fort in particulier bezit waarbij na 7 jaar het idee ontstond om het fort in te richten voor de zakelijke markt: bedrijfspresentaties, seminars, beurzen en bedrijfsfeesten Om het fort geschikt te maken voor deze nieuwe bestemming heeft er een grootschalige restauratie plaatsgevonden.